مىشوند ، و جمله * ( « كَواعِبَ أَتْراباً » ) * به معناى كنيزانى شبيه به هم است ، كه در خدمت اهل بهشتند ، و در روايت ابى الجارود از امام باقر ( ع ) در معناى جمله * ( « إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفازاً » ) * آمده كه امام فرمود : متقين كراماتى دارند ، و در معناى * ( « كَواعِبَ أَتْراباً » ) * فرمود : يعنى دختر نورس « 1 » . و در الدر المنثور است كه ابن ابى حاتم ، و ابو الشيخ ( در كتاب العظمة ) و ابن مردويه ، از ابن عباس روايت كرده‌اند كه گفت رسول خدا ( ص ) فرمود : روح ، لشكرى است از لشكريان خدا ، كه از ملائكه نيستند ، و داراى سر و دست و پايند ، آن گاه اين آيه را خواندند * ( « يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلائِكَةُ صَفًّا » ) * و سپس فرمود : اينها لشكريانى ، و اينها لشكريانى ديگر هستند « 2 » . مؤلف : اين روايت در ذيل آيات كه مشتمل بر مساله روح است ، از ائمه اهل بيت ( ع ) نقل شد ، و در آن آمده بود كه روح خلقى است از جبرئيل و ميكائيل عظيمتر ، و ما اين روايت را كه از على ( ع ) هم نقل شده بود آورديم ، و در آن آمده بود كه روح غير ملائكه است ، و استدلال شده بود به آيه شريفه « يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِه عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِه . . . » « 3 » . بله ، در روايت قمى كه از حمران نقل كرده آمده كه روح فرشته اى است بزرگتر از جبرئيل و ميكائيل ، و او همواره با رسول خدا ( ص ) و با ائمه ( ع ) بوده و هست ، و شايد مراد از فرشته مطلق موجود آسمانى بوده . و يا اين قسمت اضافه اى است كه بعضى از راويان به توهم خود و در نقل به معناى حديث آورده‌اند ، دليلى هم نداريم كه موجودات امرى و آسمانى منحصر در فرشتگان باشد ، بلكه دليل بر خلاف آن داريم ، هم چنان كه از كلام خداى تعالى با ابليس وقتى كه از سجود بر آدم امتناع ورزيد ، و ملائكه براى او سجده كردند استفاده مىشود ، در آن كلام فرموده : « يا إِبْلِيسُ ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ الْعالِينَ » « 4 » ، كه توضيحش در تفسير همين آيه گذشت . و در اصول كافى به سند خود از محمد بن فضيل از ابى الحسن ماضى ( ع )

--> ( 1 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 402 . ( 2 و 3 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 309 . ( 4 ) اى ابليس چه مانعى تو را بازداشت از اينكه براى كسى سجده كنى كه من با دو دست خود آفريدم ، آيا استكبار ورزيدى ، و يا آنكه راستى از عاليان بودى ؟ ! . سوره ص ، آيه 75 .